ปูน

หน้างานเดียวกันอาจต้องใช้ปูนหลายชนิดพร้อมกัน ก่ออิฐใช้ปูนก่อ ฉาบผนังใช้ปูนฉาบ ปูกระเบื้องใช้กาวซีเมนต์กับยาแนว ส่วนดาดฟ้ากับห้องน้ำต้องกันซึมแยกต่างหาก หยิบปูนผิดชนิดไปใช้ผิดงานคือสาเหตุอันดับต้น ๆ ที่ทำให้ผนังแตกร้าว กระเบื้องหลุด หรือน้ำรั่วซึมภายหลัง

ปูนในร้านแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ตามงาน คือ ปูนงานก่อสร้าง (ก่อ ฉาบ เท และปูนพิเศษอย่างนอนชริงค์เกราท์กับสกิมโค้ท) กาวซีเมนต์กับยาแนวสำหรับงานกระเบื้อง และวัสดุกันซึม-ซ่อมแซมโครงสร้าง แต่ละกลุ่มเลือกผิดแล้วงานเสียหายได้จริง เราแยกให้ดูทีละกลุ่มด้านล่างนี้

ปูนงานก่อสร้าง: ก่อ ฉาบ เท ต่างกันตรงไหน

ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ (ปูนดำ) เป็นปูนพื้นฐานที่ใช้เทคอนกรีตโครงสร้าง แข็งแรงดีแต่ยึดเกาะไม่ดีนัก ไม่เหมาะเอามาก่ออิฐหรือฉาบผนังโดยตรง ที่ร้านเฮียเชษฐจึงแนะนำให้ใช้ปูนสำเร็จรูปที่ผสมสารเติมแต่งมาเฉพาะงานแล้วแทน ใช้งานง่ายกว่าและยึดเกาะดีกว่าปูนดำผสมเองหน้างาน

ปูนก่อ ผสมสารเติมแต่งเพิ่มแรงยึดเกาะระหว่างก้อนอิฐ ตามมาตรฐาน มอก. 598-2560 ถ้าเป็นปูนก่ออิฐมวลเบาโดยเฉพาะจะมีมาตรฐานแยกคือ มอก. 2706-2559 ข้อควรระวังคือปูนก่อไม่ได้ทดสอบการยึดเกาะกับกระเบื้อง เอาไปปูกระเบื้องแล้วกระเบื้องมีสิทธิ์หลุดร่อนทีหลัง

ปูนฉาบ ใช้ฉาบผิวผนังให้เรียบก่อนทาสีหรือแต่งผิว เนื้อปูนละเอียดกว่าปูนก่อ ฉาบได้บางสม่ำเสมอ ปูนฉาบสำเร็จรูปถุง 50 กก. ฉาบที่ความหนา 10 มม. ได้ประมาณ 2.4-2.9 ตารางเมตรต่อถุง ตัวเลขจริงต่างกันไปตามยี่ห้อและฝีมือช่าง ผสมแล้วควรฉาบให้หมดภายใน 2 ชั่วโมงก่อนปูนเริ่มก่อตัว

ปูนเท เนื้อปูนไหลตัวดีกว่า ใช้เทพื้น เทคาน หรือเทปรับระดับ ให้ผิวเรียบเสมอกันโดยไม่ต้องอัดแน่นมาก

สรุปเป็นตารางเทียบให้ดูง่าย ๆ

ปูนพิเศษอีก 2 ตัวที่มักอยู่ในหมวดนี้

ปูนนอนชริงค์เกราท์ (non-shrink grout) ต่างจากปูนทั่วไปตรงที่ไม่หดตัวเมื่อแห้งตัว มีสารชดเชยที่ขยายตัวเล็กน้อยระหว่างบ่ม ทำให้ไม่เกิดรอยร้าวหรือโพรงใต้จุดเท ใช้เทใต้ฐานเครื่องจักรที่มีแรงสั่นสะเทือน เกราท์คอเสา (column base grouting) ยึดสมอสลักเกลียว และงานที่ต้องการกำลังอัดสูงเป็นพิเศษ ราคาต่อถุงสูงกว่าปูนก่อ-ฉาบทั่วไปมาก เพราะเป็นปูนเทคนิคเฉพาะทาง ไม่ใช่ปูนสำหรับงานบ้านทั่วไป

ปูนสกิมโค้ท (skim coat) เป็นปูนซีเมนต์แต่งผิวบาง ฉาบทับได้บางระดับหลักมิลลิเมตร (แต่ละยี่ห้อกำหนดความหนาต่ำสุด-สูงสุดไม่เท่ากัน ดูฉลากสินค้าจริงก่อนใช้) ใช้แก้ปัญหาผิวผนังที่ไม่เรียบ มีรูพรุน ผิวหยาบเป็นเม็ดทราย หรือรอยแตกลายงาเล็ก ๆ ทำเป็นชั้นสุดท้ายก่อนทาสี บางรุ่นเนื้อเนียนพอจะปล่อยผิวเปลือยได้โดยไม่ต้องทาสีทับ ข้อควรรู้: สกิมโค้ทไม่ใช่ปูนฉาบ ใช้แทนกันไม่ได้ เพราะสกิมโค้ทไม่ได้ออกแบบมาให้ฉาบหนาแบบปูนฉาบทั่วไป ฉาบหนาเกินสเปกจะแตกร้าว

จุดที่มือใหม่พลาดบ่อย

ซื้อปูนก่อไปฉาบผนังเพราะคิดว่าปูนเหมือนกันหมด เนื้อปูนก่อหยาบกว่า ฉาบแล้วผิวไม่เรียบ ต้องรื้อฉาบใหม่ อีกจุดที่เจอบ่อยคือคำนวณปูนไม่พอ เพราะลืมเผื่อส่วนที่ร่วงหล่นระหว่างฉาบและมุมผนังที่ต้องใช้ปูนเยอะกว่าผนังเรียบ ควรเผื่อปริมาณเพิ่มจากที่คำนวณตามพื้นที่จริงสัก 10-15%

กาวซีเมนต์และยาแนว: ปูกระเบื้องให้ติดแน่น ไม่หลุดร่อน

ปูกระเบื้องสมัยนี้เราไม่แนะนำให้ใช้ปูนก่อหรือปูนดำแปะกระเบื้องแบบเดิมแล้ว เพราะยึดเกาะได้ไม่ดีพอกับน้ำหนักกระเบื้องยุคใหม่ที่แผ่นใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ ให้ใช้กาวซีเมนต์ซึ่งผลิตจากวัตถุดิบคุณภาพสูงผสมทรายละเอียดและสารเคมีพิเศษ ผ่านมาตรฐาน มอก. 2703-2559 กาวซีเมนต์ ที่ทดสอบแรงยึดเกาะกับกระเบื้องโดยเฉพาะ (มีฉบับปรับปรุง มอก. 2703-2566 ที่เพิ่มชั้นคุณภาพพิเศษสำหรับกระเบื้องแผ่นใหญ่หรือพื้นผิวที่ยึดเกาะยาก) เลือกกาวซีเมนต์ให้ตรงกับชนิดกระเบื้องและพื้นผิวที่จะปู เช่น กระเบื้องแผ่นใหญ่หรือกระเบื้องพอร์ซเลนต้องใช้สูตรยึดเกาะสูงกว่ากระเบื้องเซรามิกทั่วไป

หลังปูกระเบื้องเสร็จ ต้องอุดร่องระหว่างแผ่นกระเบื้องด้วยยาแนวกระเบื้อง ซึ่งเป็นผงซีเมนต์ผสมสีผสมน้ำแล้วอุดร่อง มีสีให้เลือกหลายเฉดตั้งแต่ขาว เทา ไปจนถึงสีเข้มแบบดำ เลือกให้ใกล้เคียงสีกระเบื้องถ้าอยากให้พื้นผิวดูเรียบเป็นผืนเดียว หรือเลือกสีตัดกันถ้าอยากโชว์แนวร่องกระเบื้องชัดเจน

ข้อควรรู้ (ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่สินค้าในหมวดนี้): สำหรับจุดที่ยาแนวกระเบื้องแบบผงใช้ไม่ได้ผล เช่น มุมห้องน้ำ ขอบอ่าง หรือรอยต่อระหว่างวัสดุต่างชนิดที่มีการขยับตัว งานก่อสร้างทั่วไปมักใช้กาวยาแนวหลอด (ซิลิโคน/อะคริลิก/พียู) ซึ่งยืดหยุ่นสูงกว่าปูนมาก โดยซิลิโคนกันน้ำและทนแดดดีที่สุด อะคริลิกยืดหยุ่นน้อยกว่าและไม่ทนน้ำแต่ทาสีทับได้ ส่วนพียูแข็งแรงที่สุดเหมาะรอยต่อที่รับน้ำหนัก (ร้านเฮียเชษฐไม่มีกาวยาแนวหลอดกลุ่มนี้ขายในหมวด "ปูนกาว-ยาแนว" — เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับแยกขอบเขตงานเท่านั้น)

จุดที่มือใหม่พลาดบ่อย

เอากาวยาแนวหลอดซิลิโคนไปอุดร่องกระเบื้องทั้งพื้นแทนยาแนวกระเบื้องแบบผง เพราะเห็นว่าใช้ง่ายกว่า ซิลิโคนไม่ได้ออกแบบมาให้รับการเดินเหยียบระยะยาวแบบยาแนวกระเบื้อง ใช้ผิดที่แล้วเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควร อีกจุดคือเลือกกาวซีเมนต์เกรดทั่วไปไปปูกระเบื้องแผ่นใหญ่หรือกระเบื้องผนังสูง แรงยึดเกาะไม่พอ กระเบื้องหลุดร่วงลงมาได้ ต้องเช็คสเปกกาวให้ตรงกับขนาด/น้ำหนักกระเบื้องก่อนซื้อ

วัสดุกันซึม-ซ่อมแซม: ปิดจุดรั่ว ซ่อมรอยร้าวก่อนบานปลาย

วัสดุกันซึม แบ่งหลักเป็น 3 กลุ่มตามเนื้อวัสดุ ซีเมนต์กันซึม เนื้อใกล้เคียงพื้นผิวคอนกรีต บางสูตรเป็นชนิดผลึกที่ซึมลึกเข้าเนื้อคอนกรีต เหมาะกับพื้นผิวคอนกรีตโดยตรงและเป็นตัวที่ใช้บ่อยที่สุดในงานห้องน้ำ เพราะทาแล้วปูกระเบื้องทับได้เลยโดยไม่ต้องรอชั้นเคลือบยืดหยุ่นแบบหลังคา อะคริลิกกันซึม ใช้ทาหลังคาและดาดฟ้าโดยเฉพาะ โพลียูรีเทนกันซึม ยืดหยุ่นสูงมาก ทนการขยับตัวของโครงสร้างได้ดี ใช้กับหลังคาและดาดฟ้าเช่นกัน แต่ราคาสูงกว่า เลือกผิดกลุ่มมีสิทธิ์กันซึมไม่อยู่ เพราะแต่ละแบบออกแบบมาให้ยืดหยุ่นตามการขยับตัวของพื้นผิวคนละแบบ

ปูนซ่อมแซมโครงสร้าง (repair mortar) เป็นปูนทรายสำเร็จรูปชนิดไม่หดตัว ผสมโพลิเมอร์ดัดแปลง ผสมน้ำอย่างเดียวก็ใช้งานได้ทันทีโดยไม่ต้องผสมวัตถุดิบหลายชนิดแบบปูนซ่อมแบบเก่า ซ่อมได้ตั้งแต่ความหนา 3-40 มิลลิเมตร รับแรงอัดได้สูง ใช้กับรอยแตกร้าวและรูหลุมลึกในผนัง-พื้นคอนกรีต ซ่อมเสริมเสาและคานที่กัดกร่อน ไปจนถึงงานเหนือศีรษะที่ปูนทั่วไปมักไหลร่วงก่อนแข็งตัว

จุดที่มือใหม่พลาดบ่อย

ทาซีเมนต์กันซึมบนดาดฟ้าที่มีการขยับตัวจากความร้อนมาก ๆ ซีเมนต์กันซึมยืดหยุ่นน้อยกว่าอะคริลิกหรือพียู แตกลายงาแล้วน้ำซึมกลับมาใหม่ในเวลาไม่นาน อีกจุดคือปะรอยร้าวด้วยปูนฉาบธรรมดาแทนปูนซ่อมแซมโครงสร้าง ปูนฉาบทั่วไปหดตัวเมื่อแห้ง รอยร้าวเดิมกลับมาแยกอีกครั้งภายในไม่กี่เดือน

คำถามที่พบบ่อย

ปูนก่อกับปูนฉาบใช้แทนกันได้ไหม
ไม่ควรใช้แทนกัน ปูนก่อเนื้อหยาบกว่าเน้นแรงยึดเกาะระหว่างก้อนอิฐ ปูนฉาบเนื้อละเอียดกว่าเน้นความเรียบของผิว เอาปูนก่อไปฉาบผิวผนังจะได้ผิวไม่เรียบ ต้องรื้อฉาบใหม่

ปูน 1 ถุง (50 กก.) ฉาบผนังได้กี่ตารางเมตร
ที่ความหนา 10 มิลลิเมตร ปูนฉาบสำเร็จรูปทั่วไปฉาบได้ประมาณ 2.4-2.9 ตารางเมตรต่อถุง แล้วแต่ยี่ห้อและฝีมือช่าง ควรเผื่อปริมาณเพิ่มจากตัวเลขคำนวณตามพื้นที่จริงสัก 10-15% เพราะมีส่วนที่ร่วงหล่นระหว่างฉาบเสมอ

ปูนก่อ ปูนกาว ใช้ปูกระเบื้องได้ไหม
ปูนก่อไม่ได้ทดสอบการยึดเกาะกับกระเบื้อง ใช้แล้วเสี่ยงกระเบื้องหลุดร่อน ปูกระเบื้องต้องใช้กาวซีเมนต์ (มอก. 2703-2559) ที่ออกแบบมาทดสอบแรงยึดเกาะกระเบื้องโดยเฉพาะเท่านั้น

ยาแนวกระเบื้องกับกาวยาแนวหลอดซิลิโคน ใช้ตัวเดียวกันได้ไหม
เป็นคนละผลิตภัณฑ์กัน ยาแนวกระเบื้องเป็นผงซีเมนต์ใช้อุดร่องกระเบื้องทั้งพื้นที่ ส่วนกาวยาแนวหลอดใช้เฉพาะจุดที่ต้องการความยืดหยุ่นสูง เช่น มุมห้องน้ำหรือรอยต่อวัสดุต่างชนิด ใช้ผิดที่แล้วเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควรทั้งคู่

ดาดฟ้ารั่วซึม ควรใช้วัสดุกันซึมแบบไหน
ต้องดูสภาพพื้นผิวและการขยับตัวของโครงสร้างก่อน ถ้าเป็นดาดฟ้าที่โดนแดดโดนฝนหนักและมีการขยับตัวจากความร้อนมาก อะคริลิกหรือโพลียูรีเทนกันซึมจะยืดหยุ่นตามได้ดีกว่าซีเมนต์กันซึม ถ้ารอยร้าวลึกถึงเนื้อคอนกรีตควรซ่อมด้วยปูนซ่อมแซมโครงสร้างก่อนทากันซึมทับ ปรึกษาทีมงานร้านเพื่อดูหน้างานจริงก่อนตัดสินใจจะแม่นยำกว่า

หมวดนี้มีอะไรบ้าง แยกตามงาน

รู้จักความแตกต่างของปูนแต่ละแบบแล้ว เลือกซื้อตามงานที่ต้องการได้จากหมวดย่อยด้านล่าง

ก่อ ฉาบ เท และปูนพิเศษ — ปูนงานก่อสร้าง
ปูนมอร์ตาร์สำเร็จรูปสีต่าง ๆ ปูนนอนชริงค์เกราท์ ปูนสกิมโค้ท

ปูกระเบื้องให้ติดแน่น — ปูนกาว-ยาแนว
กาวซีเมนต์ปูกระเบื้อง ยาแนวกระเบื้อง

ปิดรอยรั่ว ซ่อมรอยร้าว — วัสดุกันซึม-ซ่อมแซม
ซีเมนต์/อะคริลิกกันซึม ปูนซ่อมแซมโครงสร้าง

สั่งปูนสำหรับงานของคุณ

เลือกปูนตามงานที่คุณต้องการด้านบน หรือขอใบเสนอราคาถ้ามีรายการหลายชนิดหลายขนาด ทีมงานร้านเฮียเชษฐที่นนทบุรีช่วยคำนวณปริมาณและแนะนำประเภทปูนที่ตรงกับหน้างานจริงก่อนตัดสินใจสั่ง จัดส่งได้ทั่วประเทศ